Badanie znamion – kto powinien regularnie wykonywać dermatoskopię? 7 czynników ryzyka.

Pieprzyki ma niemal każdy. Niektóre są z nami od dzieciństwa, inne pojawiają się z czasem i zwykle nie zwracamy na nie większej uwagi. Jednak liczba i wygląd znamion, a także sposób, w jaki nasza skóra reaguje na słońce, mogą mieć znaczenie dla ryzyka rozwoju czerniaka.

Dlatego regularna kontrola znamion jest szczególnie istotna u osób należących do grupy podwyższonego ryzyka. Co ważne, nie oznacza to, że każde znamię jest niebezpieczne. Większość znamion jest łagodna, jednak ich obserwacja pozwala zauważyć niepokojące zmiany odpowiednio wcześnie.

Jedną z metod wykorzystywanych do oceny znamion jest badanie dermatoskopowe. Pozwala ono lekarzowi obejrzeć struktury zmiany skórnej niewidoczne podczas zwykłego oglądania jej gołym okiem.

Kto zatem powinien zwrócić szczególną uwagę na regularne badanie znamion?

1. Masz dużo znamion na skórze.

Duża liczba znamion jest jednym z czynników związanych ze zwiększonym ryzykiem rozwoju czerniaka. Nie oznacza to oczywiście, że liczne pieprzyki są zmianami nowotworowymi. Sam fakt ich występowania sprawia jednak, że skórę warto obserwować szczególnie uważnie.

Co więcej, przy kilkudziesięciu znamionach samodzielne zapamiętanie wyglądu każdego z nich staje się po prostu trudne.

Łatwiej wówczas przeoczyć zmianę koloru, kształtu czy wielkości jednego z nich.

Dlatego osoby z dużą liczbą znamion powinny omówić z lekarzem, jak często wykonywać badanie dermatoskopowe w ich konkretnym przypadku.

2. Masz znamiona atypowe.

Nie wszystkie znamiona wyglądają tak samo. Szczególnej uwagi wymagają znamiona atypowe, nazywane również dysplastycznymi.

Mogą być większe od typowych pieprzyków, mieć nieregularny kształt, mniej wyraźne granice lub niejednolity kolor. Samo posiadanie znamienia atypowego nie oznacza jednak, że jest ono czerniakiem. Obecność znamion dysplastycznych jest natomiast jednym z czynników zwiększających ryzyko jego rozwoju.

Właśnie dlatego osoby posiadające takie zmiany powinny pozostawać pod odpowiednią kontrolą lekarską. W zależności od indywidualnego ryzyka specjalista może również zalecić określoną częstotliwość kolejnych badań.

3. Masz jasną karnację i łatwo ulegasz poparzeniom słonecznym.

Jeżeli Twoja skóra jest jasna, łatwo czerwienieje pod wpływem słońca i trudno się opala, należysz do grupy, która powinna zwracać szczególną uwagę na ochronę przeciwsłoneczną oraz kontrolę skóry.

Z większym ryzykiem czerniaka związane są również takie cechy jak jasne oczy, blond lub rude włosy oraz skłonność do powstawania piegów.

Nie oznacza to jednak, że osoby z ciemniejszą karnacją nie chorują na czerniaka. Nowotwór może rozwinąć się niezależnie od koloru skóry, dlatego niepokojących zmian nie należy ignorować również wtedy, gdy skóra dobrze się opala.

4. W przeszłości zdarzały Ci się silne oparzenia słoneczne.

Pamiętasz wakacje, podczas których skóra była intensywnie czerwona, piekła, bolała, a być może pojawiły się nawet pęcherze? Takie epizody mają znaczenie również wiele lat później.

Szczególnie istotne są silne oparzenia słoneczne w dzieciństwie i okresie dojrzewania, które są uznawane za jeden z czynników ryzyka rozwoju czerniaka. Znaczenie mają jednak również oparzenia występujące w dorosłym życiu.

Dlatego historia ekspozycji na słońce jest jednym z elementów, które warto uwzględnić podczas oceny indywidualnego ryzyka.

5. Często się opalasz – na słońcu lub w solarium.

Promieniowanie UV pochodzi nie tylko ze słońca. Jego sztucznym źródłem są również lampy wykorzystywane w solariach.

Regularna lub intensywna ekspozycja skóry na promieniowanie ultrafioletowe prowadzi do jej uszkodzeń. Co więcej, opalenizna nie oznacza, że skóra jest odporna na działanie UV. Również osoby, które opalają się łatwo i rzadko ulegają poparzeniom, powinny pamiętać o ochronie przeciwsłonecznej.

Jeżeli więc przez wiele lat dużo czasu spędzasz na słońcu, często wyjeżdżasz do słonecznych krajów, pracujesz na zewnątrz lub korzystasz z solarium, warto uwzględnić ten fakt podczas rozmowy z lekarzem o kontroli znamion.

6. W Twojej rodzinie występował czerniak.

Historia rodzinna również ma znaczenie. Występowanie czerniaka u bliskich krewnych może wiązać się z większym ryzykiem zachorowania.

Dlatego podczas wizyty warto poinformować lekarza, jeśli czerniaka rozpoznano u rodzica, rodzeństwa lub dziecka. Szczególnej kontroli mogą wymagać osoby, u których występuje jednocześnie kilka czynników ryzyka, na przykład liczne lub atypowe znamiona oraz przypadki czerniaka w rodzinie.

7. Masz znamię, które zaczęło się zmieniać.

Niezależnie od tego, czy należysz do którejkolwiek z wymienionych wcześniej grup, zmiana wyglądu znamienia powinna zwrócić Twoją uwagę.

Pomocna podczas samodzielnej obserwacji skóry jest zasada ABCDE:

A – asymetria – jedna część znamienia różni się od drugiej,
B – brzegi – stają się nieregularne, poszarpane lub niewyraźne,
C – kolor – znamię ma niejednolity kolor lub jego barwa się zmienia,
D – średnica – uwagę zwraca zwiększanie się rozmiaru zmiany,
E – ewolucja – znamię zmienia się w czasie.

Niepokojącym sygnałem może być również swędzenie, krwawienie, sączenie, zmiana powierzchni czy wyraźne powiększanie się zmiany.

Jednocześnie warto pamiętać, że czerniak nie zawsze spełnia wszystkie kryteria ABCDE. Dlatego nowa, nietypowa lub zmieniająca się zmiana skórna jest powodem do konsultacji z lekarzem, nawet jeśli na pierwszy rzut oka nie wygląda „groźnie”.

Dlaczego samo oglądanie znamion w lustrze nie wystarczy?

Regularna samokontrola skóry jest bardzo ważna. Pozwala zauważyć nowe zmiany oraz obserwować, czy dotychczasowe znamiona zmieniają się z czasem. Nie zastępuje jednak profesjonalnej oceny lekarskiej.

Podczas zwykłego oglądania widzimy przede wszystkim to, co znajduje się na powierzchni skóry. Dermatoskopia pozwala natomiast obejrzeć zmianę w powiększeniu i ocenić jej struktury oraz cechy, których nie można właściwie ocenić gołym okiem.

Co więcej, dla osoby bez doświadczenia medycznego nie zawsze jest oczywiste, które znamię rzeczywiście wymaga dalszej diagnostyki. Z tego powodu w przypadku zmian budzących wątpliwości warto oprzeć się na ocenie specjalisty, a nie wyłącznie na zdjęciach znalezionych w internecie.

Jak często należy wykonywać dermatoskopię?

Nie istnieje jeden harmonogram odpowiedni dla wszystkich, jednak znamiona warto kontrolować regularnie – co najmniej raz w roku, a w przypadku osób należących do grupy podwyższonego ryzyka lekarz może zalecić częstsze badania.

Na częstotliwość kontroli wpływają między innymi liczba i rodzaj znamion, fototyp skóry, historia oparzeń słonecznych, wcześniejsze rozpoznania oraz występowanie czerniaka w rodzinie.

Jeżeli natomiast zauważysz nowe, nietypowe lub zmieniające się znamię, nie czekaj do kolejnej planowej kontroli. Taką zmianę warto skonsultować z lekarzem wcześniej.

Badanie znamion w Warszawie – dermatoskopia w PRIVE.

Znamiona bardzo łatwo przestają zwracać naszą uwagę – szczególnie jeśli mamy je od wielu lat. Jednak regularna obserwacja własnej skóry oraz kontrole lekarskie pozwalają wychwycić zmiany, które wymagają dokładniejszej oceny.

Jeżeli masz liczne znamiona, jasną karnację, historię oparzeń słonecznych, przypadki czerniaka w rodzinie lub zauważysz nowe albo zmieniające się znamię, warto skonsultować je z lekarzem.

W Centrum Medycznym PRIVE w Warszawie możesz wykonać badanie dermatoskopowe znamion. Podczas wizyty lekarz oceni zmiany za pomocą dermatoskopu i, w zależności od obrazu klinicznego, zaleci odpowiednie dalsze postępowanie.

Nie czekaj, aż znamię zacznie wyglądać niepokojąco. Umów się na badanie dermatoskopowe i zadbaj o regularną kontrolę swojej skóry.